Më 21 nëntor 2024, Shqipëria u bë zyrtarisht pjesë e zonës gjeografike të SEPA (Single Euro Payments Area). Një lëvizje që shumë shqiptarë ende nuk e kuptojnë plotësisht, por që tashmë po ndryshon mënyrën se si paratë lëvizin midis Shqipërisë dhe Europës.
Shifrat e para janë të qarta: ekonomia shqiptare pritet të kursejë të paktën 20 milionë euro në vitin e parë, me rritje progresive në vitet e ardhshme. Por kjo është historia e përgjithshme. Për çdo individ dhe biznes, ndryshimi është shumë më konkret — dhe më i ndjeshëm në portofol.
Si funksionon SEPA — në terma shqiptarë
SEPA është iniciativë e Bashkimit Europian për të harmonizuar pagesat elektronike në euro. Në praktikë, kjo do të thotë se një llogari bankare në Tiranë mund të trajtojë transferta euro sikur të ishte llogari në Milano, Berlin, apo Paris — me të njëjtën lehtësi, shpejtësi, dhe kosto minimale.
Sistemet SEPA mbështeten në identifikues të përbashkët: IBAN dhe BIC, që lejojnë bankat europiane të identifikojnë llogaritë dhe të drejtojnë pagesat pavarësisht vendndodhjes. Transfertat bëhen brenda ditës së njëjtë ose ditës së nesërme pune, dhe me kosto që janë një fraksion i vogël krahasuar me sistemet tradicionale.
Pagesat SEPA janë të disponueshme për individë dhe biznese nëpërmjet të gjitha 11 bankave shqiptare
Shqipëria u bë vendi i parë nga Ballkani Perëndimor që u bashkua me SEPA, së bashku me Malin e Zi. Ceremonia e lancimit të transaksionit të parë SEPA u mbajt më 7 tetor 2025 në Bankën e Shqipërisë, me pjesëmarrjen e Guvernatorit Gent Sejko.
Ndryshimi i komisioneve — ku kursehen paratë
Të transferosh 1,000 euro nga Tirana në Mynih më parë kushtonte midis 10-40 euro në komision. Tani, me SEPA, kostoja është maksimumi 2 euro.
Struktura e re e komisioneve funksionon kështu:
- Për pagesa deri në 20,000 euro: maksimumi 2 euro
- Për pagesa midis 20,000-100,000 euro: maksimumi 0.01% e vlerës
- Për pagesa mbi 100,000 euro: kufiri është 25 euro
- Pagesat hyrëse (incoming): maksimumi 3 euro, pavarësisht shumës
Për një emigrant që dërgon 500 euro në muaj për familjen në Shqipëri, kjo do të thotë kursim prej 8-10 euro për transfertë, ose rreth 100-120 euro në vit. Shumica e rreth një miliard euro dërgesa vjetore vijnë nga zona SEPA, ku kostot tradicionale ishin 5-6% të vlerës. Këto kosto pritet të ulen të paktën pesëfish.
SEPA integrohet me pagesat dixhitale dhe mobile që po rriten shpejt në Shqipëri
Kush përfiton konkretisht
Ndikimi nuk është uniform — disa kategori përfitojnë më shumë se të tjerët:
Emigrantët dhe familjet e tyre: Emigrantët shqiptarë dhe familjet e tyre mund të kursejnë dhjeta milionë euro në vit duke dërguar dërgesa përmes kanaleve bankare të pajtueshme me SEPA. Kjo është ndoshta ndikimi më i madh direkt, duke parë se 80% e dërgesave vijnë nga zona SEPA.
Bizneset importuese: Një kompani konfeksionesh në Berat që importon materiale nga Italia tani paguan €2 për një transfertë €15,000, në vend të €30-50 që paguante më parë. Në një vit me 40 transferta, kjo është kursim prej rreth €1,600.
Freelancerët dhe punëtorët remote: Shqiptarët që punojnë për kompani evropiane dhe marrin pagë në euro tani përfitojnë nga komisionet më të ulëta për pagesa hyrëse — maksimumi €3, pavarësisht nëse është €1,000 apo €10,000.
Studentët jashtë: Prindërit që dërgojnë para për qiranë, ushqimin, dhe taksën e shkollës në universitete të BE-së mund të kursejnë qindra euro në vit vetëm në komisionet bankare.
Çfarë duhet të bëjnë konsumatorët
Të 11 bankat në Shqipëri janë të gatshme të ofrojnë shërbime SEPA për individët dhe bizneset. BKT, Raiffeisen, OTP, Credins, Intesa Sanpaolo, dhe të tjerat kanë integruar sistemet.
Për të bërë një transfertë SEPA, konsumatorët duhet vetëm:
- IBAN-in e saktë të marrësit (llogaria në format europian standard)
- Emrin e plotë të marrësit
- Referencën e pagesës (opsionale)
Nuk ka nevojë për BIC/SWIFT code në shumicën e rasteve — sistemi SEPA e gjen automatikisht bankën përmes IBAN.
Integrimi me pagesat dixhitale
Ekosistemi i pagesave në Shqipëri ka përjetuar transformim të madh në dekadën e fundit, kryesisht për shkak të ndryshimeve në legjislacion me transpozimin e Direktivës së Shërbimeve të Pagesave 2 (PSD 2), penetrimit të shërbimeve dixhitale, dhe ardhjes së aktorëve të rinj.
SEPA përshtatet natyrshëm me këtë trend. Pagesat dixhitale dhe mobile, që tashmë po rriten shpejt në Shqipëri, tani mund të integrojnë transfertat SEPA direkt në aplikacionet bankare. Kjo krijon një përvojë të përdoruesit që është e njëjtë si për transfertë brenda vendit ashtu edhe për transfertë ndërkombëtare — diçka që më parë ishte e pamundur.
Sfidat dhe kufizimet
SEPA nuk është zgjidhe e gjithçkaje. Disa nga kufizimet:
Vetëm për euro: SEPA funksionon vetëm për transferta në euro. Nëse doni të dërgoni USD, GBP, ose lekë, do të përdorni ende sistemin SWIFT tradicional me komisionet përkatëse.
Kërkon llogarinë bankare: SEPA është sistem bankar. Shërbimet si Western Union, MoneyGram, apo Ria Money Transfer nuk janë pjesë e SEPA. Megjithatë, kjo mund të nxisë më shumë njerëz të përdorin banka në vend të kanaleve joformale të dërgesave.
Edukimi i konsumatorit: Shumë shqiptarë ende nuk e dinë se çfarë është SEPA dhe si ta përdorin. Bankat duhet të investojnë në komunikim për të shpjeguar përfitimet dhe procesin.
Çfarë vjen më pas
Shqipëria tani është pjesë e infrastrukturës financiare europiane në një mënyrë që nuk ishte 12 muaj më parë. Kjo është hap konkret drejt integrimit ekonomik me BE — ndoshta më konkret se shumë takime samiti apo dokumente politike.
Treguesit për t’u ndjekur në muajt e ardhshëm:
- Vëllimi i transfertave SEPA nga Shqipëria (Banka e Shqipërisë publikon raporte tremujore)
- Përqindja e dërgesave që kalon nga kanale joformale në SEPA
- Adoptimi nga bizneset e vogla dhe të mesme — një tregues se sa thellë po depërton sistemi
Gent Sejko, Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, e ka quajtur këtë “hap historik për tregun financiar shqiptar”. Historik apo jo, është me siguri praktik. Dhe në fund të ditës, për shumicën e shqiptarëve, ajo që ka rëndësi është se sa kushtojnë transfertat dhe sa shpejt arrijnë. Tani, përgjigja është: më pak, dhe më shpejt.